SUNRIVER, Oregon — Idealnie położony pośród rozległego płaskowyżu porośniętego szałwią, sosnami Ponderosa i jałowcami na Wysokiej Pustyni w środkowym Oregonie, Centrum Przyrody i Obserwatorium Sunriver oferuje wyjątkowe punkty widokowe, z których można obserwować wszystko cuda niebios.
Podczas niedawnej wizyty zostałem zaproszony do menadżera Obserwatorium Paula Poncy’ego i odwiedzających go gości na wielkie zwiedzanie obiektu, który rzekomo oferuje największą kolekcję publicznie dostępnych teleskopów w Stanach Zjednoczonych i jest wyznaczony przez NASA jako Międzynarodowe Miejsce Ciemnego Nieba.
Po przybyciu na miejsce Paul Poncy przywitał mnie na oświetlonym szkarłatnie podium odprawy obok parkingu, gdzie ja i kilkudziesięciu gości zapięliśmy pasy, aby przygotować się na kapryśną grudniową pogodę. Każdy otrzymał czerwony plastikowy pasek świecący, który można było przymocować do nadgarstków, parki lub sznurowadeł, aby ułatwić nocną nawigację, i wkrótce skierowano go ścieżką obok zamkniętego Centrum Przyrody.
Specjalista od personelu Bradley McLain wygłosił przemówienie przed pokazem w sali konferencyjnej, gdzie prawie 50 osób, niektóre kaszlących i kichających w związku z łagodnymi zimowymi przeziębieniami, obejrzało pokaz slajdów wyjaśniający podstawową naturę i typy galaktyk, któremu towarzyszyły wspaniałe zdjęcia galaktyczne wykonane przez Kosmiczne Teleskopy Hubble’a i Jamesa Webba.
Po 25-minutowej prezentacji informacyjnej wszyscy wymaszerowaliśmy na zewnątrz, kierowani zbiorowym blaskiem czerwonych bransoletek i weszliśmy do głównego obserwatorium z centralnym głównym teleskopem i dwoma bocznymi pokojami z odchylanymi dachami oświetlonymi na całym obwodzie czerwonymi lampami. W każdym z obszarów obserwacyjnych wystawionych na działanie nieba ustawiono wcześniej pół tuzina dużych białych teleskopów wraz z drabinami umożliwiającymi dotarcie do okularów już wyzerowanych na planecie lub galaktyce.
Zbudowane w 1991 roku przez Larry’ego Pratta Obserwatorium Sunriver było kierowane przez lokalną legendę astronomii i ambasadora Układu Słonecznego NASA Boba Grossfelda przez ponad trzydzieści lat. Pod czujnym kierownictwem Grossfelda to skromne małe obserwatorium zostało ostatecznie w 2020 roku nazwane pierwszym Międzynarodowym Miejscem Ciemnego Nieba w Oregonie.
Obserwowanie Słońca to także porywająca aktywność w ciągu dnia, którą oferuje centrum, a niedawno w listopadzie pracownicy zmodernizowali swój główny teleskop słoneczny, instalując nowy moduł Lunt Calcium K, który umożliwia znacznie bardziej szczegółową obserwację różnych warstw słońca i aktywności słonecznej na powierzchni przy użyciu tego filtra.
„Głównym teleskopem w oryginalnej kopule jest Ritchey-Chretien z 20-calową aperturą i jest to bardzo elastyczny teleskop” – powiedział Space.com zastępca kierownika Obserwatorium Alex Yeager. „Potrafi całkiem nieźle oddalać, mimo że jest to teleskop o bardzo długiej ogniskowej, więc może wykonywać różne rzeczy, od Mgławicy Oriona po Saturna.
„Dziś wieczorem mogliśmy zobaczyć kilka różnych typów mgławic, np. mgławicę planetarną zwaną Mgławicą Pierścień, następnie pozostałość po supernowej zwaną Mgławicą Welon, jej część Miotła Wiedźmy, a następnie obszar gwiazdotwórczy w Mgławicy Oriona. Deszcz Meteorów Geminidów był zaskakująco duży, a te są zabawne, ponieważ są skaliste i płoną naprawdę długo”.
W niemal ciemnościach, skąpanych w czerwonych lampach niczym okręty podwodne podczas ataku torpedowego, znalezienie odpowiedniego okularu w każdym z tych skomplikowanych urządzeń jest nieco trudne. Więcej niż kilku nowicjuszy błędnie spojrzało w lunetę i było nieco zdezorientowanych, dlaczego nic nie widzą, dopóki nie poprawił nas jeden z wolontariuszy-studentów noszących podświetlane plakietki z nazwiskami. Tak, przyznaję. Należałem do tych biedaków, którzy beznadziejnie patrzą w niewłaściwe miejsce!
Doznanie to potęgował fakt, że była to bezksiężycowa noc zaledwie 48 godzin przed tym, jak rzeka atmosferyczna miała na kilka następnych dni zejść do Oregonu wraz z warstwą chmur niosących deszcz, co znacznie utrudniłoby obserwowanie gwiazd, jak można było się spodziewać.
Była to także idealna noc na zwiedzanie Obserwatorium i Centrum Przyrody Sunriver, nie tylko ze względu na wyjątkowo suchy grudniowy chłód, ale 14 grudnia był także szczytem Deszcz meteorytów Geminidów i nasza zwarta grupa, przemieszczająca się od jednego teleskopu do drugiego, mogli podziwiać kilkanaście spadających gwiazd przelatujących po niebie, szczególnie podczas prowadzonej przez Yeagera wycieczki po konstelacjach z laserem, prowadzonej na rozległym patio pod ziewającym, szeroko otwartym niebem.
„Zima może być naprawdę przyjemna, ponieważ w środkowym Oregonie wciąż mamy czyste niebo, ale najlepsza widoczność jest w chłodną, rześką noc” – zauważa. „Planety zaczynają teraz wschodzić wysoko na niebie, więc mamy wspaniały widok na Saturna, a Jowisz jest teraz na końcu naszych programów. Widzimy także nadchodzące galaktyki, takie jak galaktyka Andromedy, najbliższa nam galaktyka i jest ogromna. Właśnie zbliżamy się do miejsca, w którym będziemy mogli zobaczyć kilka innych pokazowych galaktyk. Jesteśmy na progu dwóch pór roku, więc otrzymaliśmy dobry przykład każdego typu obiektu”.
W obliczu przerażającego zanieczyszczenia światłem w dalszym ciągu wdzierającego się do wszystkich zakątków globu, potrzeba ochrony ciemnego nieba staje się niezbędna, aby utrzymać elementarne połączenie z naszym wszechświatem i naszą małą, ale znaczącą rolę w jego złożonym kosmicznym pięknie. Jako oddany student tej dziedziny nauki, Yeager pozostaje pasjonatem tej kwestii.
„Z całą pewnością można rozpoznać, kiedy ludzie pochodzą z miejsca, w którym nie widać gwiazd” – dodaje. „Ponieważ nawet w noc z księżycem spojrzą w górę i będą zdumieni, ile ich jest. Wiele razy słyszałem: «Wygląda na to, że trzymamy je na kolanach!». Dzięki firmie Sunriver i jej praktykom oświetleniowym zaczęło się to od pomocy naturze i nocnym zapylaczom. To była miła korzyść, która ostatecznie przydała się astronomii. Potem zanieczyszczenie światłem zaczęło być coraz większe. Ludzie lubią patrzeć na nocne niebo.
„To jeden z głównych powodów, dla których warto tu zamieszkać i odwiedzić Bend. Trudno je odzyskać, jeśli je utracisz. Nigdy nie zamienimy Manhattanu w obszar ciemnego nieba. Jednak w miarę jak Bend i La Pine się rozrastają, łatwiej jest osłonić oświetlenie i starać się je zachować w jak największym stopniu, tak aby nadal móc widzieć w nocy”.
Gdy program dobiegł końca, a temperatura nadal spadała w kierunku zera, goście ustawili się w kolejce, aby po raz ostatni spojrzeć. Sześcioletni Lucas Kincaid z Molalla w stanie Oregon wstał wraz z rodziną, aby po raz ostatni zerknąć w potężny główny teleskop pod kopułą w niespokojnym oczekiwaniu, ubrany w futrzaną kurtkę z kapturem jak hibernujący niedźwiadek mający spotkać Cudownego Czarnoksiężnika z Krainy Oz.
„Widziałem coś niebieskiego i Saturna” – wykrzyknął. „Nigdy nie widziałem tak dużego teleskopu!”
To był ekscytujący wieczór, który był zarówno edukacyjny, jak i inspirujący w tym Sezonie Świateł. Jeśli w okresie wakacyjnym lub w nowym roku w ramach Twoich przyszłych planów podróży zawitasz do środkowego Oregonu, warto poświęcić czas na stymulującą wizytę w Centrum Przyrody i Obserwatorium Sunriver. Aby wziąć udział w 90-minutowym szczegółowym programie zimowym Obserwatorium Sunriver, wymagana jest rezerwacja. Więcej informacji na temat cen i pory roku można znaleźć na stronie oficjalna strona internetowa.
