Na dowolnych zajęciach z ekonomii studenci poznają różnicę między zyskiem księgowym a zyskiem ekonomicznym. Zysk księgowy, co zwykle rozumie się, gdy mówimy o „zysku”, to całkowity przychód pomniejszony o koszty pieniężne. Jest to coś, co pojawia się w dolnym wierszu sprawozdania księgowego jako „zysk”.

Zysk ekonomiczny to pojęcie szersze. Przypomnijmy, że dla ekonomistów „koszt” jest terminem artystycznym: jest to najwyżej ceniona alternatywa, która nie została podjęta. Obejmuje to zarówno koszty pieniężne, jak i alternatywne sposoby wykorzystania zasobów, często nazywane kosztami ukrytymi. Zysk ekonomiczny to zatem całkowity dochód minus całkowite koszty (zarówno koszty pieniężne, jak i ukryte). Koszty ukryte nie są wykazywane w zestawieniu księgowym, a mimo to są niezbędne przy podejmowaniu życiowych decyzji.

Możliwe jest, że zysk księgowy będzie dodatni (tj. zarabiasz pieniądze), ale zysk ekonomiczny będzie ujemny (tj. istnieją lepsze alternatywne sposoby wykorzystania Twoich zasobów). W takim przypadku ekonomicznie racjonalną rzeczą byłoby zreorganizowanie zasobów w kierunku ich wykorzystania o wyższej wartości.

Prawdziwy przykład zysku ekonomicznego i księgowego omówiono w Powstanie marynarzy Cajun: wyścig po wielką ropę naftową przez Woody’ego Falgoux. Książka Woody’ego opowiada o czterech rodzinach Cajun, które od skromnych początków stały się głównymi baronami statków naftowych na bagnach. Jedną z takich rodzin byli Orgeronowie.

Na potrzeby tego stanowiska Orgeronami byli ojciec Juan i jego dwaj synowie, Herman „Bouillien” i Bobby. Podczas drugiej wojny światowej Juan kierował łodzią „Herman J”, która obsługiwała platformy wiertnicze w Zatoce Meksykańskiej. Po wojnie między stanami nadbrzeżnymi a rządem federalnym wybuchł spór dotyczący praw do zatopionych minerałów, znany jako spór o Tidelands. Podczas tego sporu łodzie przewożące ropę naftową nie były zbyt potrzebne, więc Juan sprzedał Hermana J i wrócił do swojego tradycyjnego źródła dochodu, jakim było łowienie piżmaków.

Polowanie na piżmaki było dla Juana dobrym interesem. Pozwoliło mu to kupić Hermana J, położyć jedzenie na stole i zapewnić synom przynajmniej podstawową edukację. Cena piżmaka powojennego była wysoka, a koszty pracy były stosunkowo niskie. Jego dwaj synowie pracowali dla niego (Bouillien na pełen etat, Bobby, gdy nie chodził do szkoły) za darmo (str. 23). Juan z pewnością osiągał zysk księgowy. Ale czy osiągał zysk ekonomiczny? Czy nastąpiła lepsza alokacja jego zasobów (pracy)? Bouillien z pewnością tak myślał:

Bouillien zauważył, że koszt ekonomiczny utrzymywania całej siły roboczej przy dzierżawie pułapek na piżmaki był większy niż dochody, jakie przynosiło to rodzinie. Sensowne było zatem realokowanie zasobów. Juan zgodził się, kupił nową łódź, mianował Bouilliena kapitanem i wznowił obsługę przemysłu naftowego. Uznając, że ich zysk księgowy był dodatni, ale zysk ekonomiczny był ujemny, Juan i Bouillien byli w stanie zwiększyć swój dobrobyt (rodzina stałaby się dość zamożna) i zyski. Jednak Juan, będący człowiekiem o przenikliwości ekonomii, intuicyjnie rozumiał, że życie toczy się na marginesach. Nie przeznaczył wszystkich swoich zasobów na ropę naftową. Trzymał Bobby’ego na dzierżawie piżmaków. Bobby nie był zachwycony tym rozwiązaniem, ale to historia na inny czas.

Ekonomiczny sposób myślenia jest zarówno opisowy, jak i normatywny. Uczy zarówno, jak ludzie podejmują decyzje, jak i pokazuje, jak można ulepszyć swoje umiejętności podejmowania decyzji. Nie wszyscy mogą mieć tyle szczęścia co Orgeronowie (z pewnością byli utalentowani, ale szczęście też odgrywa rolę w sukcesie). Znaleźli się we właściwym miejscu we właściwym czasie, aby wykorzystać przemysł naftowy. Jednak ekonomiczny sposób myślenia pokazuje, jak możemy poprawić swoje życie, nawet jeśli tylko stopniowo. Jednak stopniowe ulepszenia mogą prowadzić do znacznych zysków dzięki mocy łączenia. Dostrzeżenie kosztów ekonomicznych (nawet jeśli są efemeryczne i niewyrażalne) oraz możliwości jest kluczem do poprawy własnej pozycji ekonomicznej.