Możesz lub nie odnajdź sens życia spacerując po kwietnym kwietnikuale za każdym razem, gdy zanurzasz gołe ręce w hummusie Ziemi i przeczesujesz palcami korzenie czegoś, co pragnie słońca, stawiasz opór umieranie światła i powiedzieć „tak” życiu.
Ogrodnictwo może, ale nie musi uczyni z ciebie wielkiego pisarzaale obdarzy cię metaforami, tymi punktami podparcia znaczeń, bez których całe pisanie – całe myślenie – byłoby jedynie kopią katalogową martwej natury.
Możesz, ale nie musisz, być w stanie zatrzymać wojnę, sadząc ogródale za każdym razem, gdy klękasz, aby wcisnąć ziarno w ziemię i kłaniasz się, aby spojrzeć na mrówki całujące kwitnącą piwonię, wzywasz do zawieszenia broni w walce wewnętrznej; uczysz się pielęgnować kruchość, kultywować cichą, upartą odporność, poddawać się siłom większym niż twoja wola; uczysz się ufać czasowi, który jest naszym najlepszym sposobem zaufania życiu. „Ogrodnik” – napisał Derek Jarman jego głęboki dziennik prac ogrodniczych, pozwalający przetrwać żałobę„kopie w innym czasie, bez przeszłości i przyszłości, początku i końca… Amen poza modlitwą”.
Właśnie dlatego Debbie Millman (Tak) zaczyna się jej czule ilustrowana List miłosny do ogrodu (biblioteka publiczna) na samym początku, w tym pierwszym atomie czasu wyrwanym z żebra wieczności – osobliwość to zasiało wszystko.
Ziarno, zauważa, jest rodzajem osobliwości – maleńkim początkiem spajającym całe istnienie. I tak, zgodnie z obserwacją wielkiego przyrodnika Johna Muira, że „kiedy próbujemy wybrać coś samo w sobie, okazuje się, że jest to powiązane ze wszystkim innym we wszechświecie” kontemplacja tej jednej rzeczy staje się niemożliwa bez kontemplacji natury i sensu samego istnienia.
Strona po malowanej stronie, trwająca całe życie tęsknota Debbie za ogrodem powoli ujawnia się jako proces stawania się sobą, zaczynając od portalu zachwytu, który otworzył się w chwili, gdy babcia powiedziała jej, że z nasion znajdujących się w jabłku, które jadła, może wyrosnąć drzewo.
Nasiona i kwiaty przerywają historię jej życia – zakończenie rozdziałów, początek rozdziałów, wiry niepewności, pogodzenie się ze stratą, załamanie miłości. Pojawiają się w pomyślnych momentach, ilustrując zasadnicza różnica między znakami i wróżbami:
Przechodząc kilka dni później, zatrzymuje się w pół kroku, widząc, jak piwonie ponownie kwitną – tylko po to, by uświadomić sobie, że inny żałobnik umieścił bukiet plastikowych kwiatów tam, gdzie kwitły te prawdziwe. W sztuczce połączenie; w symulakrze, modlitewny ukłon przed najgłębszą rzeczywistością, którą dzielimy – czasem i zmianą, co jest innym sposobem wyrażenia miłości i straty.
Pół życia później, mieszkając we własnym kamienicy, Debbie ratuje się przed złamanym sercem, tworząc mały, pełen nadziei ogród kwiatowy z poidłem dla ptaków i codziennie pielęgnując go ze ślepym oddaniem.
Zakochuje się ponownie, wychodzi za mąż jej bratnia duszaprzenosi się na sezon do Kalifornii i zaczyna uprawiać warzywa.
Porusza się w obliczu terroru i niepewności pandemii, obserwując rozwój najmniejszych rzeczy.
A kiedy świat w końcu odzyskuje niepewną równowagę, ona przemierza dżungle i ogrody, sady i lasy, by klęczeć na włochatym mchu Irlandii, kłaniać się świętemu lotosowi Japonii, delektować się pomarańczami Sanguine z Maroka i brzoskwiniami Pesca Regina di Londa w Toskanii, przesuwać dłońmi po słoniowych pniach figowców w Kambodży i palcami wzdłuż kolców fibonacciego Agawa meksykańska.
Raz po raz wraca do własnego ogrodu, aby uzyskać pocieszenie i kalibrację. Uczy się cierpliwości. Uczy się perspektywy. Obserwując, jak wszystko ożywa po długim kiełkowaniu, zaczyna zaprzyjaźniać się z czasem – czasem potrzebnym, aby zagoiło się serce, zagoił się świat, aby koniec się skończył, aby mógł rozpocząć się początek. Obserwując, jak wszystko umiera pomimo jej największych wysiłków, konfrontuje się ze swoim trwającym całe życie strachem przed zrobieniem czegoś, w czym nie jest dobra – to znaczy staje twarzą w twarz z otchłanią pomiędzy ego a wszechświatem, wolą a światem, otchłanią, w której żyjemy.
Co z niej wynika List miłosny do ogrodu (biblioteka publiczna) jest czułym przypomnieniem, że jesteśmy tutaj, aby zasadzić ogród w otchłani i zaufać czasowi.
