„Żyj tak, jakbyś żył już drugi raz” Wiktor Frankl napisał w swoim Arcydzieło z 1946 roku na temat ludzkiego poszukiwania sensu, „i jakbyś po raz pierwszy postąpił tak samo niewłaściwie, jak zamierzasz postąpić teraz!” A jednak żyjemy tylko raz, bez prób i powtórek – fakt jednocześnie tak przytłaczający i tak pełen możliwości, że sprawia, że ​​– jak to wzniosłe słowa polskiej poetki Wisławy Szymborskiej – czynią z nas: „źle przygotowani na przywilej życia”. Przez cały czas idziemy naprzód w towarzystwie widm wersji nas samych, którymi nie udało nam się lub nie chcieliśmy się stać. „Nasze życie”, – napisał w swoim artykule psychoanalityk Adam Phillips wspaniały manifest za przegapianiem, “może stać się przedłużającą się żałobą lub niekończącym się napadem złości z powodu życia, którego nie mogliśmy prowadzić. Ale wyjątki, których doświadczamy, czy to wymuszone, czy wybrane, czynią nas tym, kim jesteśmy. “ Wykonujemy ten egzystencjalny taniec tak i nie do syreni śpiewu jednego niezmiennego pytania: Skąd wiemy, czego chcemy, co Do chcieć?

Pisarz czesko-francuski Milana Kundery (31 marca 1929 – 11 lipca 2023) w swojej powieści z 1984 roku bada naszą ambiwalentną wędrówkę przez życie z niezrównanym wdziękiem i poetycką precyzją Nieznośna lekkość bytu (biblioteka publiczna) — jedna z najbardziej ukochanych i niezmiennie satysfakcjonujących książek minionego stulecia.

Ponieważ miłość wyostrza wszystkie nasze zmysły i wzmacnia nasze dotychczasowe zajęcia, być może w miłości główne ambiwalencje życiowe stają się najbardziej dezorientujące – z czym zmaga się bohater powieści, Tomáš, pochłonięty myślą o kochanku, którego ledwo zna:

Poczuł niewytłumaczalną miłość do tej zupełnie obcej osoby.

[…]

Ale czy to była miłość?[…]Czy była to po prostu histeria mężczyzny, który w głębi duszy świadomy swojej niezdolności do miłości, poczuł oszukańczą potrzebę jej symulowania?[…]Patrząc na dziedziniec, na brudne ściany, uświadomił sobie, że nie ma pojęcia, czy to histeria, czy miłość.

Kobieta ostatecznie zostaje żoną Tomáša, co tylko jeszcze bardziej utwierdza nas w przekonaniu, że nawet najwłaściwszy wybór może na początku przedstawić się nam w atmosferze niepewności i wątpliwości, a jego słuszność skrystalizuje się dopiero w jasności, z perspektywy czasu. Kundera uchwycił uniwersalną sytuację leżącą u podstaw szczególnego zakłopotania Tomáša:

Nigdy nie możemy wiedzieć, czego chcemy, ponieważ żyjąc tylko jednym życiem, nie możemy go porównać z naszymi poprzednimi życiami ani udoskonalić go w życiu, które nadejdzie.

[…]

Nie ma sposobu, aby sprawdzić, która decyzja jest lepsza, ponieważ nie ma podstawy do porównań. Żyjemy wszystkim tak, jak się dzieje, bez ostrzeżenia, jak aktor, który traci przytomność. A cóż może być warte życie, jeśli pierwszą próbą życia jest samo życie? Dlatego życie zawsze jest jak szkic. Nie, „szkic” to nie do końca odpowiednie słowo, bo szkic to zarys czegoś, podstawa obrazu, natomiast szkic, czyli nasze życie, to szkic za nic, zarys bez obrazu.

Nieznośna lekkość bytuwarto powtórzyć, jest jedną z książek, które najbardziej wzbogacają życie, jakie można przeczytać. Uzupełnij ten konkretny punkt przegięcia Donaldem Barthelme sztuka niewiedzy i Adam Phillips dalej nagrody nieprzeżytego życia.