„Światła i cienie nieustannie przemykają po moim wewnętrznym niebie i nie wiem, skąd przychodzą ani dokąd idą, ani nie dociekam ich zbyt dokładnie” – napisał Nathaniel Hawthorne w jego notatnik pewnego wiosennego dnia 1840 roku. “Niebezpiecznie jest zbyt szczegółowo przyglądać się takim zjawiskom. Można stworzyć substancję tam, gdzie na początku był tylko cień… Lepiej nie próbować interpretować tego w ziemskim języku, ale poczekać, aż dusza się zrozumie. “

Sto lat po nim francuska filozofka Simone Weil – kolejna wizjonerka o niezwykłym wglądzie w głębiny duszy – zastanawiała się paradoks przyjaźnizauważając, że „błędem jest chcieć, aby nas zrozumiano, zanim wyraziliśmy się jasno”.

Aby jedna świadomość zrozumiała drugą – aby zrozumiała, co to jest lubię być inny — może być największym wyzwaniem komunikacji i współistnienia, ponieważ każdy z nas idzie przez życie na wpół nieprzejrzysty dla siebie. Kierujemy umysł analityczny – ten wspaniały, nowatorski instrument przez tysiąclecia w procesie ewolucji – na nieprzezroczystość, ale zasłanianie soczewki samorozumienia jest czymś znacznie bardziej pierwotnym: emocje rozmazują okular życia, często bez naszej świadomości, zmieniając to, co widzimy i sprawiając, że reagujemy nie na to, co jest, ale na to, co postrzegamy. Każdy, kto ma umiarkowaną samoświadomość, może odnieść się do doświadczenia, gdy ogarnia go drażliwy, oburzony lub melancholijny nastrój pozornie niespodziewany, podczas gdy w rzeczywistości wyłonił się on z niewidzialnej i wszechobecnej atmosfery nieprzetworzonych uczuć: kto z nas w ludzkim momencie nie skierował błysku wściekłości na niewłaściwą osobę z powodu niewłaściwej rzeczy, ponieważ coś zupełnie innego wypełnia niebo umysłu naładowanym nimbem zła.

Dlaczego emocje tak łatwo przyćmiewają soczewkę doświadczenia, bada trio psychiatrów Thomas Lewis, Fari Amini i Richard Lannon Ogólna teoria miłości (biblioteka publiczna) — całkowicie odkrywcza książka, która w moim czytelniczym życiu pozostaje najbardziej pouczającym badaniem neurologicznej natury i psychologicznego wychowania, tego, dlaczego czujemy to, co czujemy i jak to kształtuje to, jak stajemy się tym, kim jesteśmy.

Rysowanie analogii do muzyki – co może być tak elementarne dla naszego poczucia żywotności właśnie dlatego, że ma ona wspólny fundamentalny mechanizm neuropsychologiczny z emocjami — Lewis, Amini i Lannon badają kompozycję uczuć za pomocą notacji neuronowej, rzucając światło na współzależność i różnicę między emocjami a nastrojem:

Emocje mają ulotność nuty muzycznej. Kiedy pianista uderza w klawisz, młotek zderza się z pasującą struną wewnątrz jego instrumentu i wprawia go w wibrację z charakterystyczną częstotliwością. Gdy amplituda wibracji maleje, dźwięk zanika i zanika. Emocje działają w analogiczny sposób: wydarzenie dotyka wrażliwego klawisza, rozbrzmiewa wewnętrzny ton uczuć, który wkrótce zapada w ciszę. (Określenia retoryczne „ chwytają za serce” i „poruszają we mnie strunę” właśnie z tego powodu zadomowiły się w naszym języku.) Rosnąca aktywność w obwodach emocji nie wytwarza dźwięku, ale (między innymi) wyraz twarzy. Kiedy pobudzenie nerwowe przekracza niewyraźny próg świadomości, pojawia się: uczucie — świadome doświadczenie aktywacji emocjonalnej. Gdy aktywność neuronów maleje, intensywność odczuwania maleje, ale pewna resztkowa aktywność w tych obwodach utrzymuje się, gdy uczucie nie jest już zauważalne. Podobnie jak duch ojca Hamleta, w dramacie naszego życia pojawia się nagle emocja, która pcha graczy we właściwym kierunku, a następnie rozpływa się w nicości, pozostawiając po sobie niejasne wrażenie swojej dawnej obecności.

Na tym nawiedzonym tle uczuć rozgrywa się taniec nastroju, wprawiając nas w zamieszanie swoją przekonującą perkusją:

Nastroje istnieją ze względu na muzyczny aspekt aktywności neuronalnej emocji, której dolna część jest niedostrzegalna dla naszych świadomych uszu… Nastrój to stan zwiększonej gotowości do przeżycia określonej emocji. Tam, gdzie emocja jest pojedynczą nutą, wyraźnie uderzoną, wiszącą na chwilę w nieruchomym powietrzu, nastrój jest przedłużonym, prawie niesłyszalnym echem, które następuje. Świadomość rejestruje słabnący poziom aktywacji w obwodach emocjonalnych w niewielkim stopniu lub wcale. I tak prowokacyjne wydarzenia dnia mogą pozostawić nas z reakcją emocjonalną czekającą pod naszą uwagą… Ponieważ aktywacja neuronowa wywołująca daną emocję stopniowo maleje, ponowne jej sprowokowanie jest łatwiejsze w oknie nastroju.

Dzięki tym niedostrzegalnym pulsacjom i rezonansom nasze obecne doświadczenia odbijają się echem przeszłości:

Ton muzyczny powoduje, że obiekty fizyczne wibrują z częstotliwością, co jest zjawiskiem współczulnego pogłosu. Sopran rozbija kieliszek z odpowiednią nutą, wprawiając w drżenie nieugiętego szkła wraz ze swoim głosem. W podobny sposób tony emocjonalne w mózgu ustanawiają żywą harmonię z przeszłością. Mózg nie jest zbudowany ze sznurka, a w czaszce nie ma włókien oscylacyjnych. Jednak w układzie nerwowym informacja odbija się echem w włóknach łączących harmonijne sieci neuronowe. Kiedy zostanie poruszona emocjonalna struna, ożywia ona dawne wspomnienia tego samego uczucia.

[…]

Określona emocja ożywia wszystkie wspomnienia jej wcześniejszych wystąpień. Każde uczucie (po pierwszym) jest doświadczeniem wielowarstwowym, tylko częściowo odzwierciedlającym obecny, zmysłowy świat.

W ten sposób z biegiem czasu nasze przeżyte doświadczenie przebudowuje mózg, generując silny impuls emocjonalnego nawyku. To, co czuliśmy, kształtuje to, co czujemy najłatwiej i najchętniej, uwalniając strunę z harfy rzeczywistości. Zaczynamy postrzegać świat nie takim, jaki jest, ale takim, jakim my jesteśmy. W sercu tej niezgody rzeczywistości leży to, co nazywają Lewis, Amini i Lannon Atraktory limbiczne — z góry uwarunkowane wzorce interpretacji napływających danych zmysłowych, gęsto powiązane sieciowo i głęboko zakorzenione w mózgu limbicznym, aktywowane tak odruchowo i potężnie, że mogą przesłaniać i przytłaczać surowy sygnał rzeczywistości.

Atraktory limbiczne są źródłem ślepoty, która czyni nas tak nieprzejrzystymi dla samych siebie, ale są także portalem do przekraczania własnych ograniczeń poprzez połączenie się z innymi umysłami, współczującymi i dźwięcznymi o różnych tonach uczuć. Dzięki takiej wzajemnej harmonii – nigdzie nie jest ona potężniejsza niż w połączeniu limbicznym, które nazywamy miłością – możemy na nowo skomponować naszą własną, wzorzystą ścieżkę dźwiękową emocji:

Ponieważ istoty ludzkie zapamiętują za pomocą neuronów, jesteśmy skłonni widzieć więcej tego, co już widzieliśmy, słyszeć na nowo to, co słyszeliśmy najczęściej, myśleć dokładnie to, co zawsze myśleliśmy. Nasze umysły obciążone są inercją informacyjną, której biegu niełatwo spowolnić… Żadna jednostka nie jest w stanie obejść własnych atraktorów, ponieważ są one osadzone w strukturze myśli… Ponieważ rezonans i regulacja limbiczna łączą ludzkie umysły w ciągłej wymianie wpływowych sygnałów, każdy mózg jest częścią lokalnej sieci dzielącej się informacjami – łącznie z Atraktorami.

[…]

Poprzez limbiczną transmisję wpływu Atraktora, jedna osoba może zwabić innych do swojej emocjonalnej wirtualności. Każdy z nas, gdy angażujemy się w pokrewieństwo, wpadamy pod grawitacyjny wpływ emocjonalnego świata innej osoby, jednocześnie naginając jej emocjonalny umysł do naszego. Każdy związek to gwiazda podwójna, płonący strumień wymienionych pól siłowych, głębokie i starożytne wpływy emanujące i odczuwane, odczuwane i emanujące.

W każdym takim układzie podwójnym ten rezonans limbiczny pozwala dwóm osobom zharmonizować swoje atraktory, dostrajając odpowiednie tony muzyczne, które najłatwiej wypływają z każdej świadomości – Pitagorasa muzyka sfer i Keplera niebiańskie harmonietutaj na Ziemi, w nieskończonym wszechświecie ludzkiego serca:

W związku jeden umysł koryguje drugi; jedno serce zmienia partnera. To zdumiewające dziedzictwo naszego połączonego statusu ssaków i istot nerwowych to rewizja limbiczna: moc przebudowy emocjonalnych części ludzi, których kochamy, gdy nasze atraktory aktywują pewne ścieżki limbiczne, a nieubłagany mechanizm pamięci mózgu je wzmacnia. To, kim jesteśmy i kim się stajemy, zależy częściowo od tego, kogo kochamy.

Uzupełnij ten fragment całkowicie rozświetlającym Ogólna teoria miłości z poetą Ronaldem Johnsonem materia, muzyka i umysła następnie ponownie odwiedź José Ortegę y Gasset jak miłość kształtuje nasz charakter i George Saunders dalej łamiąc nasze wzorce, aby uwolnić nasze serca.