„Myślę, że nam, współczesnym, brakuje miłości” Wirginia Woolf (25 stycznia 1882 – 28 marca 1941) zdiagnozował nas w pierwszym roku naszej najbardziej śmiercionośnej wojny.
Paradoks polega na tym, że jeśli czegoś brakuje nam wystarczająco długo, zapominamy, jak to wygląda, co oznacza, jak rozpoznać, gdy się pojawi. I tak kochamy nie wiedząc, jak kochaćraniąc siebie i siebie nawzajem.
W swoich powieściach i esejach, w swoich listach i dziennikach Woolf wielokrotnie próbowała zlokalizować miłość, wygasić ją, zdefiniować, aby ponownie umieścić ją w centrum życia.
„Miłość czyni człowieka samotnym” – napisała Pani Dalloway pokolenie, zanim pomyślała Sylvia Plath samotność miłości — bo „nie ma nic tak dziwnego, gdy się jest zakochanym… jak całkowita obojętność innych ludzi”.
Dwa lata później postanowiła „rzucić światło na kwestię miłości”. Do Latarni Morskiejaby oświetlić jego „tysiąc kształtów”.
Nic, napisała, nie może być „poważniejsze… bardziej władcze, bardziej imponujące, niosące w łonie nasiona śmierci”.
Przeciwko „żarowi miłości, jej grozy, okrucieństwu i skrupulatności” przeciwstawiła się temu rodzajowi miłości, „który nigdy nie próbował trzymać się swego przedmiotu, ale podobnie jak miłość, którą matematycy noszą swoje symbole, a poeci swoje wyrażenia, miała rozprzestrzenić się po całym świecie i stać się częścią ludzkiego zysku”. Uważała, że „pomocna” i „podnosząca” jest świadomość, że ludzie mogą kochać w ten sposób.
W najlepszym i najprawdziwszym wydaniu doświadczenie zakochania jest udziałem tego uniesienia, tego transcendentnego uczestnictwa w porządku rzeczy. Uchwyciła przejście fazowe, gdy jej bohaterowie zalewali się „zakochaniem”:
Stali się częścią tego nierealnego, ale przenikliwego i ekscytującego wszechświata, jakim jest świat widziany oczami miłości. Niebo przylgnęło do nich; ptaki śpiewały przez nie. A co było jeszcze bardziej ekscytujące [was] jak życie, składające się z małych, oddzielnych wydarzeń, które przeżywa się jedno po drugim, stało się zwinięte i całe jak fala, która go uniosła i rzuciła tam z pędzlem na plażę.
Być może przede wszystkim miłość jest funkcją czasu i przypadku, czasu i wyboru – równoważność, którą Woolf przywołuje na łamach „ Orlandoopierając się na jej związku z Vitą Sackville-West, aby skomponować to, co później nazwał syn Vity „najdłuższy i najbardziej czarujący list miłosny w literaturze, w którym [Virginia] eksploruje Vitę, wplata ją w wieki, przerzuca z jednej płci na drugą, bawi się z nią, ubiera ją w futra, koronki i szmaragdy, dokucza jej, flirtuje z nią, rzuca wokół niej zasłonę mgły. W tym przypadku kochać kogoś oznacza wybierać tę osobę raz po raz, dzień po dniu, wiek po stuleciu, gdy się zmienia, przekształca i fluktuuje w całym spektrum bytu, aby nadal widzieć i pielęgnować jądro osoby pod kostiumem osobowości, dusza pod jaźnią. W tym sensie miłość jest objawieniem istoty – „czymś centralnym” – napisała Pani Dallowayco przenika tkankę człowieka, „coś ciepłego”, co rozbija powierzchnię i zakłóca „zimny kontakt” między ludźmi:
Było to nagłe objawienie, odcień jakby rumieńca, który starano się zatamować, a potem, gdy się rozprzestrzeniał, poddawał się jego rozszerzaniu, rzucił się na najdalszy kraniec i tam zadrżał i poczuł, jak świat się przybliża, nabrzmiały jakimś zdumiewającym znaczeniem, jakimś uciskiem zachwytu, który rozdzierał jego cienką skórę, tryskał i wylewał się z niezwykłym ukojeniem… iluminacją; zapałka płonąca w krokusie; wewnętrzne znaczenie zostało niemal wyrażone.
Wielką tragedią ludzkiego życia jest to, że prosimy o miłość o wszystko i daje nam ona prawie; wielkim triumfem jest to, że o tym wiemy, znamy cenę iluminacji i decydujemy się to zrobić w każdym razie kochać.
