„Muszę zrobić wszystko, co mi się przydarzyło”, Oscar Wilde pisał z więzienia. „Nie ma ani jednej degradacji ciała, której nie mogę próbować przekształcić w duchowe duszę”.

Okrutna dobroć życia polega na tym, że naszym najskuteczniejszym punktem przekształcania jest dewastacja naszych nadziei i życzeń – straty, złamane serce, diagnozy, które rozbijają szablon jaźni, pozostawiając nas do odtworzenia nowego sposobu bycia z gruzu. W tych momentach, brutalnych i nieuniknionych, zdajemy sobie sprawę, że żadna modlitwa lub protestu nie zgadza się z naszą wolą, że jesteśmy do niej zgięte i mamy tylko dwie opcje: łuk lub przerwa. Cierpienie, poddanie się, transformacja – może to być najprostsze sformułowanie procesu życiowego. Jest to ewolucyjny mechanizm adaptacji, w którym każde stworzenie na Ziemi stało się tym, czym jest. Jest to mechanizm egzystencjalny, dzięki którym stajemy się tym, kim jesteśmy. We wszechświecie, w którym wolna wola może być iluzjąto, co robimy z naszego cierpienia, może być miarą i znaczeniem naszej wolności. „Wszystko można zabrać od mężczyzny”, napisał Viktor Frankl jego epokowy wspomnienie o przetrwaniu nie można się spodziewać„Ale jedna rzecz: ostatnia ludzka swoboda – aby wybrać postawę w dowolnym zestawie okoliczności, aby wybrać własną drogę”.

Tuż przed świtem 29 maja 1979 r Václav Havel (5 października 1936 r. – 18 grudnia 2011 r.), Wyciągnął go z łóżka i wrzucił do więzienia miejskiego wraz z dziesięcioma innymi członkami komitetu, aby obronić niesprawiedliwie ściganych – ruch na rzecz praw człowieka, który utworzył się w celu ujawnienia przypadków w sprawach dotyczący Ludzie nękali się i uwięzieni za wypowiadanie się przeciwko dyktaturze.

Havel nie był zaskoczony. Dziesięć lat wcześniej odkrył urządzenie odsłuchowe w suficie swojego mieszkania w praskiej. Od tamtej pory tajna policja. Obserwował swoje książki usunięte ze szkół i bibliotek publicznych, a jego sztuki zostały zakazane na scenie.

„Jest we wtorek wieczorem i właśnie wróciłem z sądu skazanego mężczyznę”, napisał do swojej żony Olgi, gdy został uznany za winnego pod zarzutem „subwersji” miesiąc po czterdziestu trzecich urodzin. „Biorę zdanie, jak mówią, filozoficznie”. Filozofia, którą czerpał z tego doświadczenia, doprowadziłaby go do pisania Najlepsza rzecz, jaką kiedykolwiek przeczytałem o znaczeniu nadziei.

Havel został wysłany do więzienia rządzonego przez sadystycznego wielbiciela Hitlera, który podczas jego świetności przewodniczył stalinowskim obozowi jenieckim. Teraz, tym bardziej rozgoryczona wiedzą, że zbliża się do końca swojej kariery, strażnik spędził dni, dręcząc swoich jeńców w ciele i na uwadze. Więźniowie, których dni były pełne ciężkiej pracy, mogli pisać tylko do jednej osoby, pojedynczego czterostronicowego listu tygodniowo. Havel wybrała Olgę-„dziewczyna z klasy robotniczej, bardzo jej własna osoba, trzeźwa, bez sentymentu”, która zawsze była pierwszym czytelnikiem całej swojej pracy i „głównego autorytetu, jeśli chodzi o ocenę jej”. Patrząc wstecz na swoje życie, przypomniał sobie: „Potrzebowałem obok mnie energicznej kobiety, aby zwrócić się o radę, a jednak nadal byłam kim mogłem być pod wrażeniem”.

Listy musiały być czytelne, bez żadnego skorygowania ani przekroczenia. Oceny cytatowe, obce wyrażenia, podkreślenie i humor były zabronione. Osoby uznane za zawierające zbyt wiele „myśli” zostały skonfiskowane. Pewnego razu Havel został wrzucony do samotnego zamknięcia po odkryciu, że pisał w imieniu niepiśmiennego Roma, tak jak Whitman zrobił to dla niepiśmiennych żołnierzy wojny secesyjnej Epoka temu i świat.

Mimo to, jakby nam to przypomnieć Ograniczenie jest katalizatorem kreatywnościHavelowi udało się przemieszczyć bogactwo „myśli” w tych zapasowych wysyłkach do swojej żony. Przeżywają jak Listy do Olgi (Biblioteka publiczna)-Niezwykła zapis filozofii, którą czerpał ze swojej trudnej sytuacji, z której powstaje świadomy i świetlisty przewodnik po cierpieniu jako instrument samowystarczalności, Oda do odmowy złamania ducha przez jakiekolwiek deprecjację ciała ciała Albo umysł i uparte naleganie na życzliwość jako jedyną linię życia wśród okrucieństwa.

Kilka dni po wyroku, z udziałem pięciu lat przed nami – niewyobrażalny horyzont czasowy – Havel przedstawia swoją duchową strategię przetrwania:

Znajduję się w radykalnie nowej sytuacji egzystencjalnej, a pierwszą rzeczą, którą muszę zrobić, to nauczyć się z nią żyć, co oznacza znalezienie zupełnie nowej struktury wartości i nowej perspektywy na wszystko – inne nadzieje, inne cele, inne zainteresowania, inne radości. Muszę stworzyć dla siebie nową koncepcję czasu i ostatecznie nową koncepcję życia.

Ale, w związku z napomnieniem wizjonerskiego Elizabeth Peabody, że największym zagrożeniem dla uzdolnionych jest średni wiek, „Kiedy fałszywa mądrość kusi ich do wątpliwości boskiego pochodzenia marzeń ich młodości”, Havel zdaje sobie sprawę, że ta nowa koncepcja jest w rzeczywistości powrót do wcześniejszej czystości zatrzymanej przez siebie, w którą wchylamy się, gdy zaczniemy wierzyć w nasz własny mit, który może być największym zagrożeniem dla artysty. (Odzyskiwanie tej głębszej czystości jest tym, co miał na myśli Hermann Hesse, kiedy rozważał Odkrywanie duszy pod sobą.) Nagle przerażony sposobem, w jaki mamy, by się na siebie zamknąć, stając się naszym ulubionym tematem, Havel mówi Oldze:

Nauka życia z tą nową sytuacją i jednym z zadań, które sam wykonałem podczas tego długiego pobytu w więzieniu, będzie rodzajem „samozadowolenia”. Kiedy zacząłem pisać sztuki, nie byłem tak wewnętrznie obciążony, jak w ostatnich latach; Miałem… znacznie większą równomierność; Widziałem większość rzeczy w proporcji; Miałem zrównoważone perspektywy i poczucie humoru, bez śladu spiętości, histerii, goryczy. Pozycje, które zajęłem, nie były absolutne; Nie ciągle rozejrzałem się nad sobą, pochłaniałem własnymi uczuciami itp. – a jednocześnie posiadałem rodzaj harmonijnej wartości wewnętrznej. Obsesyjna krytyczna introspekcja jest drugą stroną „progowej”.

Mając na celu linie błędów, które często stają się granicami wzrostudodaje:

Więzienie ze wszystkich miejsc może wydawać się dziwnym instrumentem tej samozadowolenia, ale naprawdę czuję, że kiedy odcięam się od wszystkich moich poprzednich zobowiązań, mogę w jakiś sposób osiągnąć wewnętrzną wolność i nowe mistrzostwo. ja. Oczywiście nie zamierzam zmieniać mojego poglądu na świat, ale raczej znaleźć lepszy sposób na zaspokojenie wymagań, jakie świat – jak ja widzę – na mnie. Nie chcę się zmieniać, ale być sobą w lepszy sposób… wydaje mi się również, że jedynym sposobem, dla którego ktoś taki jak ja przeżył tutaj, jest wdychanie własnego znaczenia w to doświadczenie.

Więzienie skalibrowało jego metrykę za to, co stanowi dobry lub zły dzień. Gorąca kąpiel, zdrowy posiłek i „cudowna sesja jogi” sprawiły, że cieszył się kością. Z złych dni niewiele mógł powiedzieć – żaden zapis nie przeżył nadużyć, które przeżył – poza informacją o „czystej agonii” jego hemoroidów. („Tutaj jest gorsze niż na zewnątrz… jesteś sam ze swoim bólem i musisz się z tym przejść”). Zdecydował, że „teoretycznie” nic nie powstrzyma go przed napisaniem nowej gry w więzieniu. (Zrobił.) Zdecydował, że praktycznie mógł wykorzystać czas na poprawę swojego angielskiego i nauczyć się niemieckiego. W jednej ze swoich list przepisów do Olgi, pomiędzy trudnym obudowiem dla jego okularów, kieszonkowym kalendarzem, ciepłymi skarpetami i „dużą ilością witamin”, poprosił o słownik niemiecko-i-z nich z ich domu i podręcznika języka. A potem wyszczególnił swoje postanowienia dotyczące odbywania wyroku:

1. pozostać przynajmniej tak zdrowi jak teraz (i być może wyleczyć moje hemoroidy);
2. ogólnie odtwarzaj się psychologicznie;
3. Napisz co najmniej dwie gry;
4. Popraw mój angielski;
5. Naucz się niemieckiego przynajmniej tak dobrze, jak znam angielski;
6. Dokładnie przestudiuj całą Biblię.

Trzy lata uwięzienia policja stanowa odwiedziła Havel i powiedziała mu, że może być w domu w ciągu tygodnia, gdyby tylko napisze jedno wyrwanie, wyrzekając się jego poglądy i prosząc o ułaskawienie. W przeciwieństwie do Galileusza odmówił. Cztery miesiące później Havel zachorował na tak wysoką gorączkę, że obawiał się, że nie będzie żył. Podobnie strażnicy, którzy rzucili go w tył furgonetki policyjnej i pojechali pięćdziesiąt mil do szpitala więziennego w Pradze, gdy zadrżał z delirium śmierci w kajdankach w piżamie.

Kiedy powoli wrócił do krainy żywych, Havel grał, że cenzorzy szpitalne mogą być mniej dotkliwe niż więzienie i skomponował pierwszy szczegółowy list do Olgi opisujący jego walkę. To zrobiło. Epoka przed mediami społecznościowymi natychmiast skontaktowała się z jego przyjaciółmi na pokład. Petycje w jego imieniu zaczęły napływać z całego świata przez tę bezgraniczną sieć solidarności.

Pewnego wieczoru po tym, jak został odesłany do więzienia, kiedy miał zamiar iść spać, kilku strażników nagle wpadło do jego celi, wraz z lekarzem i „jakąś urzędnik”. Poinformowali Havel, że jego wyrok został rozwiązany. Był tak zdziwiony, że w dosłownym wcieleniu metafory Dorrisa Lessinga więzienia, które wybieramy w środkupoprosił o spędzenie jeszcze jednej nocy w swojej celi. Odmówili – był teraz cywilem. Został zabrany w piżamie.

Kiedy Havel powtórzył prawdziwy świat, poświęcił się wyeliminowaniu tyranicznego impulsu, który umożliwia dyktaturę i ich systemowy atak na godność ludzi. Sześć lat po zwolnieniu z więzienia został jednogłośnie wybrany przez Zgromadzenie Federalne prezydenta Czechosłowacji. W następnym roku, kiedy kraj odbył pierwsze wolne wybory od prawie pół wieku, zostali ponownie wybrani przez ludzi. Gdy napięcia między Czechami i Słowackami wzrosły w latach 90., rządził podzielonym narodem przez osobiste credo, które wyartykułował jednym ze swoich listów więziennych do Olgi – sentyment równie fizycznego uwięzienia jak więzienia, w którym wchodzimy, ilekroć my wchodzimy ulegać podziałowi ideologii lub zabierz postawę ofiary wobec naszego cierpienia:

Odkryłem, że w długich warunkach więziennych wrażliwych ludzi grozi uczuci, rozwijając pretensje przeciwko światu, stają się nudne, obojętni i samolubne. Jednym z moich głównych celów nie jest ustalenie jednego cala na takie zagrożenia, niezależnie od tego, jak długo tu jestem. Chcę pozostać otwarty na świat, a nie zamykać się przeciwko niemu; Chcę zachować zainteresowanie innymi ludźmi i moją miłością do nich. Mam różne opinie różnych ludzi, ale nie mogę powiedzieć, że nienawidzę nikogo na świecie. Nie mam zamiaru zmienić w tym zakresie. Gdybym to zrobił, oznaczałoby to, że przegrałem.