Bohaterem współczesnego mitu jest ofiara, emblematem współczesnego „ja” jest zaimek. Wydaje się, że zapomnieliśmy, że przeżyliśmy niezliczone spazmy przestrzeni i czasu, istoty, które nigdy nie oddałyby skrzeli na rzecz płuc, gdybyśmy połączyli tożsamość ze skrzelami.

Inaczej jest w przypadku porostów.

Kiedy byłem dzieckiem, porosty oznaczały dla mnie magiczne zielone girlandy zwisające z sosen, z których robiłem wianki i wąsy, aby przemierzać góry Bułgarii jako miniaturowy Orlando. Nie miałem o tym pojęcia Usnea jest bardzo długa to tylko jeden z ponad 20 000 znanych gatunków porostów — prawie dwa razy więcej niż ptaków.

Od tego czasu zbieram i fotografuję porosty na całym świecie, od świerków rosnących wzdłuż dzikich wybrzeży Alaski po kamienne mury wzdłuż wiejskich dróg w Irlandii, od grobu Basquiata na cmentarzu Green-Wood w Brooklynie po nagrobek młodego męża mojej najstarszej przyjaciółki na cmentarzu Brompton w Londynie. I ponieważ wszystko, co starannie wypolerujesz, stanie się lustremzauważyłem, że porosty wiedzą wiele rzeczy, których uczymy się przez całe życie – o przeciwnościach losu, o przynależności, o miłości.

Oto kilka wskazówek, jak żyć, uzyskanych od najmniejszych tytanów nieustępliwości natury:

Powstrzymaj swoje tłumy bez wewnętrznego konfliktu. W dużej mierze dzięki przełomowe badania Piotr Zając twórczyni Beatrix Potterwiemy teraz, że porosty to po części glony, po części grzyby z odrobiną bakterii — trzy królestwa życia w jednym organizmie, które nie walczą o dominację, ale współpracują, aby uczynić go jedną z najbardziej odpornych form życia w przyrodzie i zwornikiem wielu ekosystemów. To właśnie dzięki badaniom porostów niemiecki mikrobiolog i botanik Heinrich Anton de Bary ukuł słowo symbioza w 1879.

Przyjdź i przekonaj się, że wszędzie możesz poczuć się jak w domu – korzenie są przereklamowane. Porosty nie mają systemu korzeniowego, który pobierałby składniki odżywcze i wilgoć z gleby. Zamiast tego alchemizują światło słoneczne w cukier, wykorzystując części roślin — algi lub sinice, w zależności od gatunku — do fotosyntezy i pochłaniania wilgoci i minerałów z powietrza, a wykorzystując swoją część grzybową do wyhodowania korzeniopodobnych rizin, które pozwalają im przyczepić się do niemal każdej powierzchni – ścian domów i kory drzew, martwych kości i żywych pąkli. Wbrew powszechnemu błędnemu przekonaniu nie pasożytują na organizmach, na których rosną, a jedynie wykorzystują je jako substrat.

Dostosuj się do zewnętrznych przeciwności dzięki wewnętrznej zmianie. Kiedy warunki środowiskowe się pogarszają, porosty mogą zatrzymać swój metabolizm na dłuższe okresy, czasem nawet dziesięciolecia. Dzięki temu mogą rozwijać się w niemal każdym środowisku na Ziemi – od basenów pływowych po szczyty gór, od najgorętszych pustyń po najbardziej lodowatą tundrę. Przetrwały symulacje warunków marsjańskich, a nawet surowość przestrzeni kosmicznej: Kiedy zespół hiszpańskich naukowców wysłał porosty pospolite Rhizocarpon geograficzny i jasny pomarańczowy cud Rusawska elegans na pokładzie rosyjskiego statku kosmicznego, gdzie przez 15 dni były wystawione na działanie promieniowania kosmicznego, porosty wróciły na Ziemię bez przeszkód i wznowiły swoje cykle rozrodcze.

Zostań pionierem możliwości wśród ruin tego, co było. Porosty są często pierwszymi organizmami, które wyrastają na obnażonej skale pozostawionej w wyniku osunięć ziemi i trzęsień ziemi, a także jedynymi, które żyją na nagrobkach zmarłych, gdy ciała znajdujące się pod nimi już dawno zwróciły swoje atomy Ziemi.

Wiedz, że nie potrzebujesz partnera, aby spełnić swoje życie. Wiele porostów rozmnaża się bezpłciowo, rozpraszając diaspory zawierające garść komórek z każdego z ich wewnętrznych królestw lub po prostu odrywając kawałki siebie, aby wyrosnąć na nowe organizmy.

Zostaw świat lepszym, niż go zastałeś. Porosty wzbogacają glebę pustyń, stabilizują wydmy i tworzą glebę z kamienia przez długi okres swojego życia. Są częścią tego, jak góry stają się złotym piaskiem.

Miej wielką cierpliwość do łuku swojego życia. Porosty, które należą do najstarszych istot żywych na Ziemi, rosną w tempie tektonicznym mniejszym niż milimetr rocznie. Kontynent, na którym obecnie żyję, i kontynent, na którym się urodziłem, oddalają się od siebie ponad 250 razy szybciej. Księżyc opuszcza nas czterysta razy szybciej.

Stań się żywym poematem. Lichen jest kotwicą jednego z najsubtelniejszych i najpotężniejszych wierszy, jakie kiedykolwiek napisano – ody Elizabeth Bishop do czasu i miłości prześwietlonej przez siwiejące włosy miłości jej życia, brazylijskiej architektki i projektantki krajobrazu Loty de Macedo Soares:

SZAMPON
przez Elżbietę Biskup

Wciąż słychać eksplozje na skałach,
porosty, rosną
poprzez rozprzestrzeniające się, szare, koncentryczne wstrząsy.
Zaaranżowali
jednak spotkać się z pierścieniami wokół Księżyca
w naszych wspomnieniach się nie zmieniły.

I ponieważ niebiosa będą obecne
tak długo na nas,
byłeś, drogi przyjacielu,
pochopny i pragmatyczny;
i zobacz, co się stanie. Bo Czas jest
nic, jeśli nie jest to możliwe.

Spadające gwiazdy w twoich czarnych włosach
w jasnej formacji
gromadzą się gdzie,
tak prosto, tak szybko?
— Chodź, umyję to w tej dużej blaszanej misie,
poobijany i błyszczący jak księżyc.